Close

Onderzoek

maandag 20 januari 2014

Islam is sedert lange tijd aanwezig in westerse samenlevingen. Sinds de grote migratiegolven plaats hadden in het tweede deel van de 20e eeuw, steeg het aantal islamitische Europese inwoners aanzienlijk. In eerste instantie waren deze redelijk welkom in Europa, maar dat veranderde na de grote economische crisis van de jaren 80. Moslims werden zichtbaar als moslims en werden zodoende beschouwd als ‘Anderen’, die weigerden te integreren of deel te nemen aan vrije westerse samenlevingen.

Aan het begin van de 21e eeuw is Nederland in een culturele crisis beland omdat gerealiseerd werd dat het zijn heersende nationale normen en waarden moest definiëren; in eerste instantie als gevolg van het gevoel opgeslokt te worden door de Europese Unie, en ten tweede omdat het land met een grote minderheid islamitische immigranten te maken heeft, die hun families herenigden, en inmiddels een redelijk nieuwe autochtone moslimgeneratie voort hebben gebracht. De meest opvallende verandering in houding naar moslims in westerse samenlevingen vond plaats na een aantal saillante gebeurtenissen in de recente geschiedenis van het Westen. De twee meest belangrijke voor dit onderzoek zijn 9/11 en de moord op Theo van Gogh. De twee afgrijselijke daden hebben een soort latente vreemdelingenhaat aangewakkerd, die zelfs islamofobie genoemd mag worden, en spanningen tussen moslims en niet-moslims zichtbaar deden doen groeien. Islam wordt doorgaans gelinkt aan fundamentalisme, terrorisme, en de onderdrukking van vrouwen, en moslims worden volgens deze stereotyperingen gezien, voor het grootste deel is dit gecreëerd door de massamedia.

Een groep moslims waar niet echt aandacht aan wordt besteed is de sjiitische gemeenschap. Ook al is deze groep, volgens onze vindingen, sterker vertegenwoordigd binnen deze landen dan doorgaans wordt aangenomen. Omdat de belangrijkste migrantengroepen uit Turken en Marokkanen bestaan, die voornamelijk soennitisch zijn, wordt minder aandacht besteed aan de sjiieten als onderzoeksonderwerp en tot nu toe zijn er geen pogingen ondernomen expliciet deze groep in kaart te brengen. Volgens ons wordt deze behoorlijk significante groep getalsmatig onderschat, terwijl verder onderzoek waardevol lijkt. Andere redenen om deze groep nader te onderzoeken zijn: hun redenen om naar westerse landen te komen; de band die ze hebben met hun geestelijken; en de huidige positie die ze in de maatschappij hebben.

Dit onderzoek onderneemt een eerste poging sjiieten in de Lage Landen in kaart te brengen, om zo een eerste idee van hun aantallen te krijgen en wat sjiisme is. Ten tweede, na zowel demografie als normatief sjiisme te hebben omschreven, werpen we een diepgaandere blik op hoe hun identiteit(en) eruit zien, en hoe en door welke aspecten dat gevormd wordt. Deze groep, ook al significant aanwezig in beide samenlevingen, heeft niet veel academische aandacht gekregen omdat de absolute meerderheid van moslims in Europa tot de soennitische denominatie behoort. De hoeveelheid sjiitische moslims is niettemin vrij goot, zoals in de thesis beargumenteerd is.

De drie factoren die we onderscheiden als belangrijkst en meest interessant ten aanzien van de identiteitsconstructie onder jonge sjiieten zijn religie, etniciteit, en burgerschap – in willekeurige volgorde. De theorieën over identiteitsconstructie die we gebruiken om de invloed van deze elementen te beschrijven, zijn over het algemeen afkomstig van Maykel Verkuyten, Wasif Shadid, en Erik Erikson. De drie elementen religie, etniciteit, en burgerschap lijken het meest belangrijk aangezien de participanten aan dit onderzoek een verbinding hebben met verschillende delen van deze elementen: ze zijn moslims, iets dat duidelijke regels en een duidelijk moreel kompas kent; ze, of hun ouders, zijn elders geboren, in landen met andere grondwetten en benaderingen van islam; ze zijn inwoners van Nederland of België en ook hun toekomst ligt hier. De primaire vraag die opkomt in dit onderzoek is dan ook: Hoe ziet de identiteit van (jonge) sjiieten (van de eerste en/of tweede generatie) eruit in de Lage Landen aan het begin van de 21e eeuw?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden willen we eerst een beeld van sjiitische islam schetsen – omdat dit de overeenkomstige eigenschap is tot alle verschillende etnische achtergronden en nationaliteiten -, voordat we overgaan op een nieuwe benadering aangaande de aantallen sjiitische moslims in Nederland en Vlaanderen. Dit zal ons theoretische kader vormen voor ons kwantitatief en kwalitatief onderzoek.

%d bloggers liken dit: